fa مطالعه تنوع گونه‌های متعلق به کمپلکس گونه Anopheles maculipennis s.l با استفاده از نشانگر مولکولی سیتوکروم اکسیداز یک (COI) در استان آذربایجان غربی (مطالعه مقطعی) حشره شناسی حشره شناسی پژوهشي(توصیفی- تحلیلی) Research <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">پیش‌زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">گونه‌های مختلف پشه آنوفل علاوه بر</span></span> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">ایجاد مزاحمت ناشی از گزش و خون‌خواری، به دلیل دارا بودن نقش اساسی در انتقال برخی بیماری‌ها، دارای اهمیت قابل‌توجهی هستند. مطالعه حاضر به‌منظور شناسایی گونه&shy;های متعلق به کمپلکس گونه </span></span><em><span dir="LTR">Anopheles maculipennis s.l</span></em> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">در استان آذربایجان غربی با استفاده از نشانگر مولکولی سیتوکروم اکسیداز یک </span></span><span dir="LTR">(COI) </span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">مواد و روش‌ کار</span></span></strong>: <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">در مطالعه حاضر</span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> پس از جمع‌آوری نمونه‌ها </span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">از 12 منطقه در پنج شهرستان در استان آذربایجان غربی، گونه‌ها شناسایی شدند. پس از استخراج </span></span><span dir="LTR">DNA</span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">، با</span></span> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">استفاده از پرایمر&shy;های ویژه، توالی میتوکندریایی </span></span><span dir="LTR">COI</span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> نمونه‌ها تکثیر شدند و قرابت و تفاوت‌های اختلافات توالی‌های نوکلئوتیدی درون‌گونه‌ای و برون گونه‌ای توالی‌های بررسی گردید.</span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">یافته‌ها</span></span></strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">: حضور سه گونه </span></span><em><span dir="LTR">An. maculipennis s.s</span></em><em><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">، </span></span></em><em><span dir="LTR">An. messeae</span></em><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> و </span></span><em><span dir="LTR">An. sacharovi</span></em><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> از گونه کمپلکس موردمطالعه و تنوع ژنتیکی قابل‌توجه در بین جمعیت‌های مختلف این‌گونه‌ها در استان </span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">آذربایجان غربی</span></span> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">مشاهده شد. پراکنش گونه </span></span><em><span dir="LTR">An. maculipennis s.s</span></em><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> در مناطق موردمطالعه غالب بود.</span></span><br> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بحث و نتیجه‌گیری</span></span></strong>: <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">با توجه به حضور سه گونه‌ی مختلف از گونه&shy;های متعلق به کمپلکس </span></span><em><span dir="LTR">An. maculipennis s.l</span></em> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">در </span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">آذربایجان غربی</span></span> <span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">و </span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">تفاوت‌های اساسی در ویژگی‌های زیستی، قدرت انتقال بیماری‌ها و مقاومت به حشره‌کش‌ها در هرکدام ازاین‌گونه‌ها، تعیین این پارامترها در تدوین برنامه‌های کنترلی برعلیه هر یک ازاین‌گونه‌ها در شرایط انتقال و استقرار بیماری‌های منتقله توسط این‌گونه‌ها، از اهمیت اساسی برخوردار است.</span></span><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"></span></span><span dir="LTR"></span> <strong><em>Background & Aims:</em></strong> Different species of Anopheles mosquitoes, in addition to causing discomfort from biting and blood-feeding, are of significant importance due to their essential role in the transmission of some diseases. The present study was performed to identify the species belonging to the <em>Anopheles maculipennis s.l</em> complex in West Azerbaijan province using the molecular marker cytochrome oxidase I (COI).<br> <strong><em>Materials & Methods:</em></strong> In the present study, collected species were identified after collecting samples from 12 regions in five counties in West Azerbaijan province. After DNA extraction, mitochondrial COI sequences of the samples were amplified using specific primers and the affinities and differences of nucleotide sequences were investigated.<br> <strong><em>Results:</em></strong> The presence of three species including <em>An. maculipennis s.s</em>, <em>An. messeae</em>, and <em>An. sacharovi</em> of the studied species complex and notable genetic variation was observed among different populations of these species in West Azerbaijan province. <em>An. maculipennis s.s</em> was found as a predominant species in the study areas.<br> <strong><em>Conclusion:</em></strong> Due to the presence of three different species belonging to the <em>An. maculipennis s.l</em> in West Azerbaijan and fundamental differences in biological characteristics, vectorial capacity and resistance to insecticides in each of these species, determination of these parameters in the design of control programs against each of these species in the conditions of transmission, and establishment of diseases transmitted by these species are of fundamental importance. Anopheles maculipennis s.l , سیتوکروم اکسیداز یک (COI), آذربایجان‌غربی Anopheles maculipennis s.l, Cytochrome Oxidase I (COI), West Azerbaijan Province 507 514 http://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4495-1&slc_lang=fa&sid=1 Shabnam Pashaei شبنم پاشایی 3700319475328460030229 3700319475328460030229 No MSc of Medical Entomology and Vector Control, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی ، گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Mohammad Mahdi Sedaghat محمد مهدی صداقت 3700319475328460030230 3700319475328460030230 No Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. استاد، گروه حشره شناسی پزشکی ، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران Farrokh Dabiri فرخ دبیری 3700319475328460030231 3700319475328460030231 No Assistant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. استادیار، گروه حشره شناسی پزشکی ، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Mozaffar Vahedi مظفر واحدی 3700319475328460030232 3700319475328460030232 No MSc of Medical Entomology and Vector Control, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی، گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Mulood Mohammadi-Bavani مولود محمدی بوانی 3700319475328460030233 3700319475328460030233 No Assistant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran استادیار، گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Ali Reza Chavshin علیرضا چاوشین chavshin@gmail.com 3700319475328460030234 3700319475328460030234 Yes Associate Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran. (Corresponding Author) دانشیار گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ارومیه (نویسنده مسئول)