en اثربخشی توانبخشی شناختی بر سرعت پردازش و ظرفیت حافظه فعال، کارکرد اجرایی و کیفیت زندگی بیماران مالتیپل اسکلروزیس – مطالعه نیمه تجربی علوم اعصاب Neuroscience کارآزمایی بالینی Clinical trials <strong>پیش</strong> <strong>زمینه و هدف</strong>: بیماری مالتیپل اسکلروزیس شایع<span dir="LTR">&shy;</span>ترین نوع بیماری نورولوژیک است که معمول&rlm;ترین علت ناتوانی است و می تواند توام با آسیب&rlm;های شناختی باشد. علی رغم استفاده از پژوهش های مرتبط با توانبخشی&rlm; شناختی در بیماران دارای ام اس، هنوز نتایج شفاف و جامع وجود ندارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی توانبخشی&rlm; شناختی بر سرعت و ظرفیت حافظه فعال، کارکرد اجرایی و کیفیت زندگی در بیماران مالتیپل&rlm;اسکلروزیس انجام گردید.<br> <strong>ابزار و روش</strong>: پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش&rlm;آزمون-پس&rlm;آزمون و مرحله پیگیری با گروه لیست انتظار بر روی 32 نفر از مراجعین انجمن حمایت از بیماران ام&rlm;اس انجام شد که به روش نمونه&rlm;گیری مبتنی بر هدف انتخاب و به&rlm;طور تصادفی به دو گروه 16 نفری مداخله و لیست انتظار، تقسیم شدند. اعضای گروه مداخله به&rlm;صورت فردی به مدت 12 جلسه در برنامه توانبخشی شناختی شرکت کردند. نمرات سرعت و ظرفیت حافظه فعال، کارکرد اجرایی و کیفیت زندگی هر دو گروه به کمک آزمون&rlm;های ان-بک، فراخنای حافظه وکسلر، دسته&rlm;بندی کارت&rlm;های ویسکانسین و پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران ام&rlm;اس، گردآوری و با استفاده از روش&rlm;های آماری توصیفی(میانگین و انحراف معیار) و استنباطی(آزمون تحلیل واریانس اندازه&rlm;های مکرر) تحلیل شدند.<br> <strong>یافته&lrm;ها:</strong> یافته&rlm;ها نشان دادند به&rlm;غیر از حیطه فیزیکی کیفیت زندگی، میانگین نمرات آزمون ویسکانسین، وکسلر، زمان پاسخ آزمون ان&rlm;بک، حیطه روانی کیفیت زندگی در طول زمان و در دو گروه مداخله و انتظار متفاوت هستند(05<span dir="LTR">.</span>0><span dir="LTR">P</span>). بدین&rlm;ترتیب، عملکرد گروه مداخله در سرعت و ظرفیت حافظه فعال، کارکرد اجرایی و حیطه روانی کیفیت زندگی، بهبودی معنی&rlm;داری را(05<span dir="LTR">.</span>0><span dir="LTR">P</span>) در مراحل پس از آزمون و پیگیری نسبت به گروه انتظار، نشان دادند.<br> <strong>بحث و نتیجه&rlm; گیری</strong>: بر اساس این یافته &rlm;ها، توانبخشی شناختی، احتمالا بر سرعت و ظرفیت حافظه فعال، کارکرد اجرایی و کیفیت زندگی بیماران ام&rlm;اس اثربخش است. <strong><em>Background & Aims</em></strong>: Multiple sclerosis (MS) is a neurological disease that is the most common cause of disability and may be associated with cognitive impairment. Despite the implementation of cognitive rehabilitation (CR) studies in patients with MS, there are still no clear and conclusive results. This study aimed to investigate the effectiveness of CR on speed and WM capacity, executive function, and quality of life (QOL) in MS patients.<br> <strong><em>Materials & Methods</em></strong>: The current quasi-experimental study (with a pretest-posttest plot and a control group) was conducted on 32 patients of the &hellip;.. MS Society, Iran. Participants were selected through the purposive sampling method and were divided into intervention (n=16) and waitlist groups (n=16) by the simple random method. The patients in the intervention group participated in cognitive rehabilitation for 12 sessions, individually. The scores for speed and working memory (WM) capacity, executive function, and QOL in both the groups were determined using N-Back test, Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS-IV) Digit Span subtest, Wisconsin Card Sorting (WCST), and Quality of Life Questionnaire of MS patients (MSQOL-54). The scores were analyzed using descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (repeated measures ANOVA).<br> <strong><em>Results</em></strong>: The results showed that, apart from the physical domain of quality of life (QOL), the average scores in WCST and Digit Span Memory, response time in N-Beck test, and emotional QOL, differed over time and in both the intervention and waitlist groups(P<0.05). Thus, in the intervention group, the performance in speed and capacity of WM, executive function, and emotional QOL showed a significant improvement (P<0.05) in the post-test and on follow-up compared to the waitlist group.<br> <strong><em>Conclusion</em></strong>: Cognitive rehabilitation, based on these findings, is likely to be effective in improving the speed and capacity of working memory, executive function, and quality of life of MS patients. توانبخشی شناختی, حافظه فعال, کارکرد اجرایی, کیفیت زندگی, مالتیپل اسکلروزیس cognitive rehabilitation, working memory, executive function, quality of life, multiple sclerosis 804 818 http://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2586-3&slc_lang=en&sid=1 Haedeh Feizipour هائده فیضی پور h.feizipour@gmail.com 3700319475328460033051 3700319475328460033051 Yes Psychologist at University of Medical Sciences, PhD candidate in psychology at Urmia University (M.Sc.), Urmia, Iran (Corresponding Author) دانشگاه علوم پزشکی ارومیه (نویسنده مسئول) Firouzeh Sepehrianazar فیروزه سپهریان آذر f_sepehrian@yahoo.com 3700319475328460033052 3700319475328460033052 No Professor of Psychology at Urmia University, PhD in Psychology, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه Ali Issazadegan علی عیسی زادگان A.issazadegan@irma.ac.ir 3700319475328460033053 3700319475328460033053 No Professor and Head of Department of Psychology, Urmia University, PhD in Psychology, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه Hassan Ashayeri حسن عشایری ashayerih.neuroscientist@yahoo.com 3700319475328460033054 3700319475328460033054 No Professor, Department of Basic Sciences in Rehabilitation, School of Rehabilitation Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشگاه علوم پزشکی ایران