fa سیر تاریخی علم پزشکی دراساطیر ایران باستان با رویکردی به دوره سامانیان عمومى General پژوهشي(توصیفی- تحلیلی) Research <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">پیش‌زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> پزشکی از پرسابقه‌ترین علوم بشری بوده و قدمتی به بلندای تاریخ بشریت دارد؛ و ازآنجاکه با حیات و بقای بشر در ارتباط است از جایگاه ویژه‌ایی در سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی برخوردار می‌باشد. بررسی‌های تاریخی ریشه علم پزشکی را با مذاهب، اساطیر، سنت‌ها و آداب‌ورسوم بشری مرتبط می‌داند به‌طوری‌که در کتاب اوستا علاوه بر جلوه‌های اساطیری پزشکی، نوع خاصی از پزشکی و بهداشت در ایران باستان دیده می‌شود. ازاین‌رو با توجه به این قدمت، دانش پزشکی در سیر تاریخی خود دستخوش تغییرات اساسی شده است، که در این میان در دوره سامانیان با ظهور پزشکان نامی همچون محمد بن زکریای رازی و ابوعلی سینا علم پزشکی وارد عرصه جدیدی از حیات خود گردیده که به دلیل تأثیر انکارناپذیر این دوره بر غنای علوم، به‌خصوص علم طب که در ادوار بعدی از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار گشته است. بر این اساس محقق در مطالعه حاضر درصدد بررسی اهمیت و جایگاه علم پزشکی در دوره سامانیان تحت تأثیر پزشکی ایران باستان می‌باشد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">مواد و روش‌ کار</span></span></strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">: روش به‌کاررفته در این پژوهش، توصیفی &ndash; تحلیلی است. اطلاعات مربوط به موضوع از طریق بررسی کتابخانه‌ای گردآوری و پس از فیش‌برداری اقدام به تحلیل مواد خام شده است. منابع مورداستفاده ازلحاظ تقدم و تأخر تاریخی و اهمیت و اعتبار، طبقه‌بندی و مورد ارزیابی قرارگرفته و تا حد امکان در تدوین این اثر بر منابع دست‌اول و اصلی تأکید شده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">یافته‌ها</span></span></strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">: سامانیان برای تدام تلاش‌های فرهنگی خود، به زنده کردن نمادهای باستانی مبادرت ورزیدند. رویکرد سامانیان به ریشه‌های فرهنگ ایرانی نه‌تنها در پزشکی، ادبیات، موسیقی، و صنایع‌دستی نمودار بود؛ بلکه در داروسازی و علم شیمی هم قابل‌مشاهده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بحث و نتیجه‌گیری</span></span></strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">: با نگاهی اجمالی به اسناد برجای‌مانده از دوره باستان به‌خوبی اهمیت دانش و آموزش پزشکی در میان ایرانیان مشخص می‌شود. بی‌تردید این توجه و اهتمام به آموزش علم طب در دوران اساطیر ایران باستان و دوره‌های بعدی ازجمله دوره سامانیان نشان‌دهنده پویایی فرهنگ و تمدن ایران‌زمین در طول تاریخ در مقایسه با فرهنگ‌ها و تمدن‌های هم‌عصر خود است. آثار گران‌بهای محمد بن زکریای رازی و ابوعلی سینا طب زمان سامانیان را به طب خاص بین‌المللی تبدیل کرد. نقش ممتاز و ماندگار پزشکان و داروسازان این دوره در احیای فرهنگی علم پزشکی فراموش‌نشدنی است.</span></span> <a name="_Toc416081061"><strong><em>Background &&nbsp;Aims:</em></strong></a> Medicine is one the most important sciences of human knowledge and also it has communication with human life and survival and contains special position in the social institutes and organizations. Historical investigators relate medical science root to religion, mythology, traditions and human ceremonies and manners. In Avesta scripture, we can observe medical mythology scenes that show the attention of people in Ancient Iran to hygiene and medical patterns. According to the ancient case, medical science in the historical era faced basic changes. In Sasanid era, famous physicians such as Muhammad Ibn-e- Zakarya and Abu Ali Sina provided inevitable outcomes to sciences enrichment. So authors in current study investigated medical science position in Sasanid era.<br> <strong><em>Materials & Methods:</em></strong> This study was analytical- descriptive. Related information of the subjects was gathered by library investigation and the information was analyzed in raw data after fishing. Used references according to primitive and last historical importance and validity were classified and evaluated.<br> <strong><em>Results:</em></strong> Samanids tried to survive the ancient symbols by continuing cultural affairs. Samanids survey is observable in the Iranian cultural roots, medical, literature, music, handcrafts, medicine and chemistry science.<br> <strong><em>Conclusion</em></strong><strong>:</strong> By browsing the remained documents from the ancient era, we can determine the importance of the medical training and knowledge. Attention to medical science training in Iran ancient era and next stages such as Sasanid era show Iranian civilization and cultural dynamic against other contemporary civilizations and cultures. The valuable work of Muhammad Ibn-e- Zakarya and Abu Ali Sina changed Sasanid medicine to international level. The main role of physicians is not forgotten in the cultural revival of medical science. علم پزشکی , ایران باستان , اساطیر , دوره سامانیان Medical science, Ancient Iran, Mythology, Sasanid era. 756 762 http://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3854-1&slc_lang=fa&sid=1 Abdollah Tolooeiazar عبداله طلوعی آذر 3700319475328460022787 1225-1441-0014-2121 No Urmia University, Faculty of Literature, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه ، دانشکده ادبیات Abdolnaser Nazariani عبدالناصر نظریانی 3700319475328460022788 1225-1448-0015-2112 No Urmia University, Faculty of Literature, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات Shahnaz Pasandideh شهناز پسندیده 3700319475328460022789 1921-1498-1401-0098 Yes Urmia University, Faculty of Literature, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه، دانشکده ادبیات