fa مقایسه اثربخشی تحریک الکتریکی مستقیم فراقشری مغز (tDCS) و نوروفیدبک بر روی ولع مصرف مواد در افراد سوء مصرف کننده مواد روانشناسی روانشناسی کارآزمایی بالینی Clinical trials <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">پیش‌زمینه و هدف: : </span></span></strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">اعتیاد یک بیماری روان‌پزشکی مزمن می‌باشد که در بسیاری از جوامع ازجمله جامعه ایران در حال گسترش است و به مهم‌ترین بحران جوامع تبدیل شده است. هدف از این مطالعه مقایسه اثربخشی تحریک الکتریکی مستقیم فراقشری مغز (</span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">) و نوروفیدبک </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بر میزان ولع مصرف سوءمصرف‌کنندگان مواد می‌باشد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">مواد و روش‌ کار</span></span></strong>: <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">این پژوهش یک مطالعه آزمایشی همراه با گمارش تصادفی آزمودنی‌ها در گروه‌های </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">آ</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">زمایش و گواه به همراه پیش‌آزمون و پس‌آزمون بود. جامعه آماری شامل کلیه بیماران وابسته به مواد افیونی مراجعه‌کننده به مراکز متادون درمانی </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">در شهرستان میاندوآب در سال 1396 </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بودند که از بین آن‌ها 60 نفر که شرایط لازم برای ورود به پژوهش را داشتند با روش نمونه‌گیری تصادفی به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و پس از پاسخ‌دهی به پرسشنامه ولع مصرف مواد، به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش </span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> (20 نفر)، </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">نوروفیدبک (20 نفر) و یک گروه </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">گواه (20 نفر) جای گرفتند. ابزارهای به‌کاررفته در این پژوهش</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> پرسشنامه ولع مصرف فرانکن و همکاران (2002) </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بود. جلسات درمانی تحریک الکتریکی مستقیم فراقشری (</span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">) شامل 20 دقیقه تحریک آندی ناحیه </span></span><span dir="LTR">F3</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> و تحریک کاتدی ناحیه </span></span><span dir="LTR">F4</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> با شدت‌جریان 2 میلی‌آمپر بود. همچنین جلسات درمانی نوروفیدبک شامل 20 جلسه بود که هر جلسه به مدت 30 دقیقه اجرا گردید. سپس هر سه گروه بار دیگر به پرسشنامه‌های فوق پاسخ دادند. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیری مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">یافته‌ها</span></span></strong>: <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس نشان داد که بین </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">سه گروه</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> در میزان ولع مصرف</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> در مرحله پس‌آزمون</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> تفاوت معنی‌داری وجود دارد. همچنین تحلیل داده‌ها نشان داد که روش درمانی </span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> در مقایسه با نوروفیدبک در کاهش میزان ولع مصرف</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> در مرحله پس‌آزمون</span></span> <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">مؤثرتر بوده است</span></span><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">بحث و نتیجه‌گیری</span></span></strong>: <span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">نتایج نشان داد که نوروفیدبک و به‌ویژه تحریک الکتریکی مستقیم فراقشری مغز (</span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">) می‌توانند موجب کاهش ولع مصرف </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">در سوءمصرف‌کنندگان مواد</span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;"> شوند. لذا به درمانگران پیشنهاد می‌گردد از تحریک الکتریکی مستقیم فراقشری مغز (</span></span><span dir="LTR">tDCS</span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">) و نوروفیدبک </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">برای </span></span><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:9.5pt;">درمان افراد معتاد استفاده کنند</span></span> <a name="_Toc416081061"><strong><em>Background & Aims:</em></strong></a> Addiction is a chronic psychiatric disorder that is prevalent in many societies and has become a serious problem for communities. The aim of this study was to compare the effectiveness of transcranial direct current stimulations (tDCS) and neurofeedback on craving among substance users.<br> <strong><em>Materials & Methods:</em></strong> This experimental study was conducted on opioid-dependent patients referring to methadone treatment centers in Miyandob city in 2017. Sixty people were selected through random sampling and were assigned into tDCS (n= 20) and neurofeedback (n= 20) and one control group (n=20). These groups had a pretest and posttest. They all completed a craving questionnaire then treatment with a direct electrical stimulation of the brain (tDCS) started including 20 sessions (20-min) anodal stimulation of F3 region, and Kathodal stimulation of F4 region with a current of 2 mA and treatment sessions with neurofeedback with 20 sessions (30-min).&nbsp; Finally, all participants completed craving Questionnaire for the second time. The data were analyzed using covariance.<br> <strong><em>Results: </em></strong>There was a significant difference between three groups in the rates of craving in the post-test phase. Also analysis of the data showed that tDCS compared with the neurofeedback was more effective in decreasing the rates of craving in the post-test phase.<br> <strong><em>Conclusion:</em></strong> The results showed that neurofeedback and especially tDCS can reduce craving in substance Users. Hence, we recommend psychotherapists to use tDCS and neurofeedback in treating addicted people. tDCS , نوروفیدبک, ولع مصرف, اعتیاد tDCS, Neurofeedback ,Craving, Addiction 20 32 http://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-641-5&slc_lang=fa&sid=1 behrooz khosravian بهروز خسرویان behroozkhosravian@yahoo.com 3700319475328460020676 3700319475328460020676 No Department of Psychology, Urmia University, Urmia, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران esmail soleimani اسماعیل سلیمانی E.soleimani@urmia.ac.ir 3700319475328460020677 3700319475328460020677 Yes Department of Psychology, Urmia University, Urmia, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران