fa بررسی کیفیت بهداشتی هوای شهر ارومیه بر اساس شاخص AQI آناتومی آناتومی پژوهشي(توصیفی- تحلیلی) Research <p align="right"> <strong> پیش زمینه و هدف: </strong>آلودگی هوا به عنوان یکی از پیامدهای توسعه شهر نشینی، علاوه بر تخریب محیط و ضررهای اقتصادی، سلامت انسان را با مخاطرات جدی روبرو نموده است. به طوری ک<a name="_GoBack"></a>ه سازمان جهانی بهداشت، تعداد مرگ و میرِ زودرس ناشی از آلودگی هوای شهری را بیش از 3/1 میلیون نفر در سال 2010 اعلام کرده است. پایش مداوم کیفیت هوا برای تعیین آلاینده‌ها و شناسایی منابع انتشار آن‌ها یکی از راهکارهای اساسی برای کنترل آلودگی هوا به شمار می‌رود. بر این اساس، هدف اصلی مطالعه‌ی حاضر، بررسی و ارزیابی کیفیت بهداشتی هوای شهر ارومیه و معرفی آلاینده‌های مسئول در سال 1390 می‌باشد. </p><p align="right">  <strong> مواد و روش‌ها </strong>:این مطالعه از نوع توصیفی - تحلیلیِ مقطعی می‌باشد که طی آن غلظت لحظه‌ای آلاینده‌های هوا شامل منو اکسید کربن، دی اکسید گوگرد، دی اکسید نیتروژن و ذرات معلق، توسط آنالیزرهای Enviro SA و Ecotec در ایستگاه‌های چهارگانه شهر ارومیه طی سال1390 اندازه گیری شدند. شاخص کیفیت هوا ( AQI ) از طریق درون یابی بین غلظت‌های چهار آلاینده معیار، محاسبه شد و بر مبنای آن، کیفیت بهداشتی هوا در گروه‌های خوب، متوسط، غیربهداشتی برای گروه‌های حساس، غیربهداشتی، خیلی غیربهداشتی و خطرناک طبقه بندی گردید. </p><p align="right">  <strong> یافته‌ها </strong>:نتایج حاصل از شاخص کیفیت هوا حاکی از آن است که کیفیت بهداشتی هوای شهر ارومیه در 334 روز از 359 روزِ بررسی شده در سال 1390 در حد پاک و یا قابل قبول، ولی در 25 روز از حد استاندارد تجاوز کرده است. بر این اساس، کیفیت هوا در 17 روز غیر بهداشتی برای گروه‌های حساس، در3 روز به صورت غیر بهداشتی، در 3روز خیلی غیر بهداشتی و 2روز در رده خطرناک بود. </p><p align="right"> <strong>نتیجه گیری </strong>:ذرات معلق، دی اکسید گوگرد و منو اکسید کربن به ترتیب بیشترین سهم را به عنوان آلاینده مسئولِ آلودگی هوای شهر ارومیه در شرایط غیر استاندارد به عهده داشتند. ریزگردهای ورودی به شمال غرب کشور، بالا بودنِ سرانه خودرو، بروز پدیده اینورژن و استفاده از سوخت‌های فسیلی برای گرمایش، از عوامل اصلی آلودگی هوای ارومیه هستند. مدیریت مشترک با کشورهای همسایه‌ی شمال غربی برای کنترل ذرات در منبع انتشار، بهینه سازی سیستم حمل و نقل عمومی، رعایت استانداردهای زیست محیطی در مدیریت حمل و نقلِ درون شهری، فرهنگ سازی استفاده از عایق‌های حرارتی برای بهینه سازی مصرف انرژی، از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای کنترل آلودگی هوای شهر ارومیه هستند. </p><p align="right">   </p> <p align="center"> <strong> Received: 16 Oct, 2012 Accepted: 16 Des, 2012 </strong><strong></strong></p><p> <strong><i> Background & Aims </i></strong><strong>: </strong>Human health has faced serious risks due to air pollution as a consequence of urbanization. So the World Health Organization has reported more than 1.3 million premature deaths due to urban air pollution in 2010. Continuous monitoring of air quality to determine pollutants and identify their emissions sources are considered as the key strategies for air pollution control. The main objective of this study was evaluation of Urmia air quality and determination of responsible pollutants in 2011-2012. </p><p> <strong><i> Methods & Materials </i></strong><strong>: </strong>In this cross-sectional study, the instantaneous concentrations of air pollutants including CO, SO₂, NO₂ and PM₁₀ were measured at the four stations of Urmia during 2011-2012 by Enviro SA and Ecotec analyzers. Air Quality Index (AQI) was calculated based on interpolation between concentrations of four criteria pollutants (PM₁₀, NO₂, SO₂ and CO). Then, Urmia air quality based on AQI was classified in groups of good, moderate, unhealthy for the sensitive people, unhealthy, very unhealthy and dangerous. </p><p> <strong><i> Results </i></strong><strong>: </strong>The results of the air quality index indicated that the air quality in 25 days was exceeded the standards in Urmia in 2011-2012. The air quality category included 17 days unhealthy for sensitive groups, 3 days unhealthy, 3 days very unhealthy and 2 days dangerous. </p><p> <strong><i> Conclusion </i></strong><strong>: </strong>Particulate matter, sulfur dioxide and carbon monoxide were as the largest responsible pollutants in non-standard conditions for Urmia air pollution, respectively. Incoming particles to the northwest, high vehicle per capita, inversion occurs, use of fossil fuels for heating are the main causes of Urmia air pollution. Common management with Northwest neighbor countries to the control particles emission at the source, green belt creation around the Urmia city, optimizing public transportation, considering environmental standards at the urban transportation management and promoting thermal insulation in residential buildings are the most appropriate strategies proposed to control Urmia air pollution. </p><p>   </p><p>  <strong></strong></p><p align="center">  SOURCE: URMIA MED J 2012: 23(7): 826 ISSN: 1027-3727 </p> آلودگی هوا، شاخص کیفیت هوا، آلاینده مسئول، شهر ارومیه Air Pollution, Air Quality Index, Responsible Pollutant 767 775 http://umj.umsu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-582-315&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Khorsandi حسن خرسندی Hassankhorsandi@yahoo.com 370031947532846006555 370031947532846006555 Yes Health Faculty, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Fahim Amini Tapok فهیم امینی تپوک 370031947532846006556 370031947532846006556 No Urmia University of Medical Sciences, Urmia , Iran مرکز آموزشی درمانی امام خمینی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Hojjat Cargar حجت کارگر 370031947532846006557 370031947532846006557 No Urmia University of Medical Sciences, Urmia , Iran معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه Saeed Mousavi Moughanjogi سعید موسوی مغانجوقی 370031947532846006558 370031947532846006558 No Environmental Researches Center, West Azerbaijan province, Urmia, Iran مرکز تحقیقات زیست محیطی آذربایجان غربی