پیش‌زمینه وهدف:استات سربیکیازمهم‌ترینآلوده‌کننده‌هایمحیط‌زیستاست. استفادهازگیاهان داروییممکناستازایجادصدمات وارده سموم به بافت‌های بدن ممانعتکند.هدف اینمطالعه بررسیاثر حفاظتی عصاره هیدرواتانولی برگ گیاه شمعدانی عطری بر روند اسپرم‌سازی در موش‌ صحرایی نر می‌باشد.

مواد و روش‌ها:در این مطالعه تجربی از 42 سر موش صحرایی نر در 6 گروه 7 سری استفاده شد. گروه‌ها شامل:کنترل، شاهد (استات سرب، ppm 500 در آب آشامیدنی)، کنترل مثبت 1 و 2 (عصاره شمعدانی عطری با دوز mg/kg250 و دوز mg/kg500 )، تیمار1دریافت‌کننده استات سرب + عصاره با دوز mg/kg250 و تیمار 2 دریافت‌کننده استات سرب+ عصاره با دوز mg/kg500 عصاره شمعدانی عطری. نمونه‌های خون و بافت بیضه جهت انجام آزمایشات هورمونی و بافت‌شناسی تهیه گردید. داده‌های هر آزمون با استفاده از روش آنالیز ANOVA و آزمون تعقیبیTukeyموردبررسی قرار گرفتند.

یافته‌ها:نتایج این پژوهش نشان داد که سطح هورمون تستوسترون در گروه دریافت‌کننده استات سرب نسبت به گروه کنترل کاهش معنا‌داری پیدا کرد(001/0P<). عصاره شمعدانی عطری توانست ترشح تستوسترون را افزایش دهد(001/0P<). استات سرب باعث کاهش معنی‌داری در تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت ، لیدیک و اسپرم‌ها گردید(001/0P <).

نتیجه‌گیری:یافته‌های این پژوهش نشان داد که عصاره برگ گیاه شمعدانی عطری توانست از اثرات مخرب استات سرب در بیضه جلوگیری کند. عصاره شمعدانی عطری موجب افزایش تستوسترون و اسپرم‌ها در موش‌های تیمار شده گردید.